Түркістан қаласында жастардың құқықтық мәдениетін арттыруға бағытталған «Заң және тәртіп» қағидаты аясындағы маңызды іс-шара өтті. Қалалық мәдениет үйінде ұйымдастырылған бұл жиынға мектеп оқушылары мен колледж студенттері қатысып, қоғамдағы заң талаптары мен тәртіптің маңызын тереңірек түсінуге мүмкіндік алды. Қазіргі таңда жастар арасында құқық бұзушылықтың алдын алу, олардың заңға деген көзқарасын дұрыс қалыптастыру – мемлекет пен қоғам үшін аса өзекті мәселе болып отыр. Осы мақсатта өткен шара жасөспірімдердің құқықтық сауатын арттыруға, олардың азаматтық жауапкершілігін күшейтуге бағытталды.
Бүгінде қоғамда жастардың қатысуымен түрлі құқық бұзушылықтар тіркеліп жатады. Олардың қатарында қоғамдық орындарда тәртіп сақтамау, бұзақылық, ұсақ ұрлық, вандализм, тыйым салынған заттарды пайдалану, сондай-ақ әлеуметтік желілер арқылы жасалатын заңға қайшы әрекеттер жиі кездеседі. Көп жағдайда жасөспірімдер мұндай әрекеттердің салдары қандай болатынын толық түсіне бермейді. Заңды білмеу, жауапкершілікті сезінбеу және «ештеңе болмайды» деген немқұрайлы көзқарас олардың қателік жасауына себеп болып жатады. Сонымен қатар, интернет пен әлеуметтік желілердің ықпалы, жалған ақпараттың көптігі, күмәнді контенттің еркін таралуы да жастар санасына кері әсерін тигізіп отыр.
Ата-ананың бақылауының әлсіреуі, тәрбие жұмысының кей жағдайда жеткіліксіз жүргізілуі де өзекті проблемалардың бірі. Кейбір жастар бос уақытын тиімді пайдалана алмай, теріс ортаға тап болады. Бұл өз кезегінде құқық бұзушылыққа, ал кей жағдайда қылмысқа алып келуі мүмкін. Осындай мәселелерді ескере отырып, ұйымдастырушылар жастармен тікелей жүздесіп, заң талаптарын қарапайым әрі түсінікті тілде жеткізуді мақсат етті.
Іс-шара Түркістан қалалық жастар ресурстық орталығы, Түркістан қаласы полиция басқармасы және қалалық прокуратураның бірлесуімен өтті. Кездесу барысында құқық қорғау органдарының өкілдері жастарға Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген негізгі нормаларды, кәмелетке толмағандардың құқықтары мен міндеттерін, сондай-ақ заң бұзған жағдайда қандай жауапкершілік жүктелетінін жан-жақты түсіндірді. Олар құқық қорғау органдарының басты міндеті – тек жазалау емес, ең алдымен алдын алу, түсіндіру және қоғамдағы тұрақтылықты сақтау екенін атап өтті.
Жиын барысында Түркістан қаласының прокуроры Каукен Нәрікбаев сөз сөйлеп, жастардың заңды ерте жастан білуі олардың болашақ өміріне тікелей әсер ететінін айтты. Оның айтуынша, жасөспірім кезінде жіберілген бір ғана қателік адамның бүкіл тағдырына кері ықпал етуі мүмкін. Прокурор нақты өмірде кездескен мысалдарды келтіре отырып, ұсақ құқық бұзушылықтардың өзі кейін үлкен мәселеге айналатынын түсіндірді. Ол жастарды өз әрекетіне жауапкершілікпен қарап, заң талаптарын қатаң сақтауға шақырды.
Сонымен қатар, Түркістан қаласы полиция басқармасының басшысы Жасұлан Қаржаубайұлы жастар арасындағы құқық бұзушылықтың алдын алу бағытында жүргізіліп жатқан жұмыстарға тоқталды. Оның айтуынша, соңғы жылдары интернет арқылы жасалатын құқық бұзушылықтар көбейіп келеді. Әлеуметтік желілерде біреуді қорлау, жалған ақпарат тарату, бопсалау, жеке деректерді заңсыз пайдалану сияқты әрекеттер де заң алдында жауапкершілікке әкелетінін ескертті. Полиция басшысы жастарды виртуалды кеңістікте де заңды сақтауға, әрбір жазған сөзі мен жасаған ісіне мұқият болуға үндеді.
Кездесу кезінде мамандар оқушылармен ашық форматта сөйлесіп, олардың сұрақтарына нақты жауап берді. Жастар әкімшілік және қылмыстық жауапкершіліктің айырмашылығы, кәмелетке толмағандарға қолданылатын жаза түрлері, өз құқықтарын қалай қорғау керектігі жөнінде қызығушылық танытты. Бұл жастардың құқықтық тақырыптарға бейжай қарамайтынын, керісінше, өз болашағына жауапкершілікпен қарайтынын көрсетті.
Іс-шара барысында келтірілген нақты мысалдар мен түсіндірмелер жастарға үлкен ой салды. Көптеген қатысушылар заң туралы бұрын үстірт қана білсе, енді оның қоғамдағы рөлін тереңірек түсінгендерін айтты. Мұндай кездесулер жасөспірімдердің теріс әрекеттерден аулақ болуына, дұрыс таңдау жасауына ықпал етеді. Себебі заңды білу – тек міндет қана емес, әрбір азаматтың өз қауіпсіздігін қамтамасыз етудің де бір жолы.
Шара соңында ұйымдастырушылар жастармен осындай форматтағы кездесулер алдағы уақытта да жалғасатынын атап өтті. Өйткені құқықтық сауаты жоғары, саналы әрі жауапты жастар – қоғамның тұрақты дамуының негізгі тірегі. Түркістанда өткен «Заң және тәртіп» шарасы осы бағыттағы маңызды қадамдардың бірі болып, жастарға заңды құрметтеу, тәртіпті сақтау және өз болашағына жауапкершілікпен қарау қажеттігін тағы бір мәрте еске салды.
Сабина ДАДАХАНОВА,
Қ.А.Ясауи атындағы ХҚТУ-нің 4 курс студенті
